در دهه ۸۰ خورشیدی بود که سعید حدادیان، از مداحان حکومتی مشهور، در اعتراض به سیاسیشدن روزافزون مداحان گفته بود: «مداحان حتما باید به عرصه سیاست هم وارد شوند، ثانیاً در کدام انتخابات دیدید که نظرات ورزشکارها و یا بازیگران را نپرسند؟ من به نمایندگی از مداحان میگویم که ما در تمام جاهایی که خطر جدی، کلیت جامعه را تهدید کند وارد عمل میشویم و این را هم امام راحل دستور دادهاند که انجام دهیم، مثلاً بنده به عنوان یک مداح طبق فرموده مقام معظم رهبری باید از دولت حمایت کنم و میکنم.»
روحالله حسینیان، از دیگر چهرههای بدنام و امنیتی جمهوری اسلامی، نیز در سال ۱۳۹۷ در گفتگو با سایت «فرارو»، در دفاع از سیاسیشدن شبهای عزاداری ماه محرم در جمهوری اسلامی گفته بود: «نمیشود جلوی سیاسی بودن شبهای ماه محرم را گرفت و به روحانی یا مداح گفت: صحبت سیاسی نکنید. ما یک سیاست داریم که اصول اولیه انقلاب و ولایت را تشکیل میدهد. ما حتما باید در این مسائل وارد شویم و از ولایت دفاع کنیم.» اما در عین حال این سوءاستفاده سیاسی در جمهوری اسلامی از ماه محرم و نام و یاد امام سوم شیعیان، در میان خود کنشگران مذهبی باورمند نیز منتقدان بسیار جدی دارد. از جملهی این افراد سجاد نیکآیین است که از پژوهشگران دینی و از فعالان نزدیک به روحانیت سنتی است. او در گفتگویی در سال ۱۳۹۵ در رادیو فردا، نگاه سیاسی به عاشورا را مورد نقد جدی قرار میدهد و حتی برداشت استبدادستیزانه از آن را موجب انحراف میداند. نیکآیین میگوید: «خطر آنجاست که بگویید عاشورا باید پیام استبدادستیزی داشته باشد. حالا مصداق استبداد را چه کسی تعیین میکند؟
دیگر مصداق استبداد دست شما نیست که تعیینش کنید، آقای خمینی تعیین خواهد کرد و علیه حکومت وقت عدهای را میشوراند و عدهای را مسلط میکند. به این وضعی که ما الان دچارش هستیم. وقتی [عاشورا] ابزاری برای سیاستورزی میشود در نهایت به دست آقای خمینی میافتد و ایشان از آن استفاده میکند برای رسیدن به قدرت.» مجید محمدی، جامعهشناس و پژوهشگر، که درباره نسبت مذهب و سیاست در ساختار جمهوری اسلامی مقالات زیادی نوشته است، از پدیدهای به نام «نذری سیاسی» نام میبرد و در مقالهی «گرهخوردن دین و فساد در حکومت دینی» مینویسد:
«اگر ماههای رمضان و محرم به انتخابات نزدیک باشند برنامههای تبلیغاتی و کارزارها بر برنامههای این ایام متمرکز میشود. در ماه رمضان نامزدها برای جمعکردن آرا افطاری میدهند. با آغاز دهه محرم، رنگ تبلیغات اندکی تغییر پیدا کرده و این بار کاندیداها با نذریهای سیاسی و برپایی تکیه و حسینیه گرفته تا اجیرکردن مداح، قدم به میدان رقابت میگذارند.»
محمدی تاکید میکند هیئتهایی هم وجود دارند که به واسطه اداره از سوی سپاه و بسیج هم حوزه فعالیت سراسری دارند و هم اینکه در کل سال برنامه دارند. او مشخصا در این زمینه «هیئت رزمندگان اسلام» را مثال میزند که به گفته او بر حسب مقتضیات سیاسی و بنا به اهداف سیاسی فعالیت میکنند. به نظر میرسد سوءاستفاده جمهوری اسلامی از ماه محرم و عزاداریها در این ماه، ریشه در نگاه اسلامگرایانه به محرم دارد.
بر این اساس است که بایستی از لزوم ترویج نگاهی مدنی از یک مناسبت محبوب مذهبی گفت.
