«درود دوستان!… سه تن از بانوان شجاع و آزادیخواه وطنمون، مژگان کشاورز، یاسمن آریانی و منیره عربشاهی، به خاطر گلدادن به بانوان در مترو و ترویج صلح و دوستی به اتهام تبلیغ علیه نظام مجموعه به ۵۵ سال زندان محکوم شدند، ما در اعتراض به صدور این حکم ناعادلانه و در حمایت از بانوان شجاع سرزمینمون اومدیم اینجا و با پخش گل بین شما عزیزان حمایت خودمونو از این سه بانوی شجاع و آزادیخواه اعلام میکنیم و از همینجا اعلام میکنیم که تا آخرین نفس در کنار شما هستیم… به امید آزادی و به امید روزهای خوش برای مردم ایران… .»
شما در این ویدئو، صدای وحید قدیرزاده را میشنوید که در مترو خطاب به مسافران، چنین مسالمتآمیز و متمدنانه سخن میگوید و با حمایت آنها مواجه میشود. او و یارانش میدانستند که دژخیمان به انتشار این ویدئوی ساده واکنش نشان میدهند.
وحید قدیرزاده یک فعال سیاسی و مدنی ست که در طول سالهای اخیر به دلیل فعالیتهای سیاسی و اجتماعی خود با چندین محکومیت و بازداشت روبهرو شده است. مطابق با منابع توانا از داخل ایران، قدیرزاده که بسیار جوان و متولد ۱۳۷۲ یا ۱۳۷۴ است، با موتور مسافرکشی میکرده تا خرج مادر و پدر پیر خود را در آورد.
او در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۴۰۲ توسط ماموران سپاه در تهران بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. در آن مقطع، او تحت بازداشت موقت قرار داشت و در اندرزگاه ۴ زندان اوین نگهداری میشد. در زمان بازداشت، وسایل شخصی او از جمله موبایل، لپتاپ، تعدادی کتاب و مدارک هویتی توسط ماموران امنیتی ضبط شده بود.
وحید قدیرزاده در تاریخ ۱۸ دی ۱۴۰۲ توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری به اتهام «اجتماع و تبانی» به پنج سال حبس و به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس محکوم شد. همچنین، او به مجازاتهای تکمیلی از جمله دو سال منع اقامت در استان تهران و استانهای مجاور، دو سال منع عضویت در گروهها و دستهجات سیاسی و اجتماعی و ضبط گوشی تلفن همراه و مودم اینترنت محکوم شد. طبق ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی، پنج سال حبس و مجازاتهای تکمیلی او قابلیت اجرا دارد.
اتهامات «تبلیغ علیه نظام» و «تبانی و اجتماع علیه امنیت ملی» در قوانین جمهوری اسلامی ایران به عنوان جرایم امنیتی شناخته میشوند و در بخش جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور در قانون مجازات اسلامی تعریف شدهاند:
«تبلیغ علیه نظام به معنای انجام فعالیتهایی است که با هدف تضعیف نظام جمهوری اسلامی ایران انجام میشود. این اتهام معمولاً به افرادی نسبت داده میشود که به نوعی در انتشار و ترویج محتوا یا فعالیتهایی دست داشتهاند که علیه کلیات نظام جمهوری اسلامی ایران باشد. مواردی که میتواند تحت این اتهام قرار گیرد، شامل انتشار مطالبی است که به نحوی به مخالفت با سیاستهای نظام بپردازد. با توجه به اینکه در نظامهای تمامیتخواه، تقریبا همهچیز حتی طرز لباس پوشیدن شهروندان کدهای از پیش تعیینشده دارد، دایره گستردهای از تولید محتوا توسط شهروندان میتواند مشمول اتهام “تبلیغ علیه نظام” قرار گیرد.»
مطابق ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی، هر کسی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران یا به نفع گروهها و سازمانهای مخالف نظام به هر شکل تبلیغ کند، به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.
«تبانی و اجتماع علیه امنیت ملی» به معنای هماهنگی و همکاری بین دو یا چند نفر با هدف ارتکاب جرایمی است که امنیت ملی کشور را تهدید میکند. این اتهام شامل اقداماتی است که با هدف ایجاد بیثباتی در کشور، تضعیف دولت یا تهدید امنیت ملی صورت میگیرد.
مطابق ماده ۶۱۰ قانون مجازات اسلامی، هرگاه دو یا چند نفر برای ارتکاب جرایمی «علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور» یا برای مقابله با نظم عمومی کشور تبانی یا اجتماع کنند، به حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد. با توجه به این توضیحات معلوم میشود که ایمان افشاری، برای هر اتهام ذکر شده علیه آقای قدیرزاده، اشد مجازات را در نظر گرفته است.
این اتهامات میتواند با سایر اتهامات ترکیب شود و منجر به صدور احکام سنگینتری گردد. در موارد خاص و بسته به شرایط وقوع جرم، مقامات قضایی میتوانند مجازاتهای تکمیلی یا جانبی مانند ممنوعیت از حقوق اجتماعی، ممنوعالخروجی و غیره را نیز صادر کنند. این موارد به طور کلی میتوانند بسته به نوع فعالیت و شرایط، شدت و مجازات متفاوتی داشته باشند و در مواردی با اتهامات دیگری نیز همراه شوند.
قدیرزاده پیشتر نیز در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۹۹ پس از تحمل حدود یک سال حبس به صورت مشروط از زندان اوین آزاد شده بود. او به همراه چندین فعال سیاسی دیگر به اتهامات مختلف از جمله «اجتماع و تبانی علیه امنیت» و «تبلیغ علیه نظام» به تحمل این حکم محکوم شده بوده است. در تاریخ ۱۳ آذر ۱۳۹۸، قدیرزاده به دو سال حبس تعزیری محکوم شد که این حکم توسط دادگاه تجدید نظر تهران تایید شد. به گزارش دادبان، علت بازداشت وحید قدیرزاده در سال ۹۸ حمایت از بانوان مخالف حجاب اجباری اعتراض به حکم زندان مژگان کشاورز، منیره عربشاهی و یاسمن آریایی بوده است. ویدئوی آنها که در شبکههای اجتماعی به طور گستردهای پخش شد، نشان میدهد که آنها با حضور در متروی تهران و با اهداء گل به هموطنان، اعتراض مسالمتآمیز به صدور احکام سنگین علیه این سه زن داشتهاند. بنابراین قدیرزاده به هنگام بازداشت توسط عناصر اطلاعات سپاه در مرداد ۱۴۰۲ یک فعال سابقهدار محسوب میشده است.
پافشاری قدیرزاده در پیگیری آرمانهای سیاسیاش و حمایت از اقشار آسیبدیده از تمامیتخواهی سیاسی، خشم بیدادگاههای اسلامی را در پی داشته است. علت عدم صدور حکم «آزادی به قید وثیقه» به هنگام بازداشت در این سال، نمیتوانسته چیزی جز پافشاری قدیرزاده بر آرمان خود بوده باشد. از ۱۸ مردادماه تا ۱۸ دی ۱۴۰۲ که دادگاه قدیرزاده به ریاست ایمان افشاری، برگزار میشود، قدیرزاده تحت عنوان «بازداشت موقت»، پنج ماهی را در زندان اوین گذرانده است. گفتنیست که در ۱۲ فروردین ۱۴۰۲ یعنی مدتی پیش از بازداشت، قدیرزاده به همراه جمعی از همفکران سیاسی خود، طی اطلاعیهای، همهپرسی سال ۱۳۵۸ در لغو نظام پیشین و تاسیس جمهوری اسلامی را «مردود و باطل و فاقد وجاهت قانونی» قلمداد کرده و اعلام کرده بودند که به شاهزاده رضا پهلوی برای «بازپسگیری ایران و بازگشت نظام پادشاهی مشروطه و بازگشت رفاه، آسایش و امنیت مردم و همچنین بازگشت امنیت به خاورمیانه» وکالت میدهند.
تلاشها و مبارزات
وحید قدیرزاده و دیگر فعالان سیاسی که در جریان دادگاههای انقلاب به محکومیتهای سنگین محکوم شدهاند، همچنان به مقاومت و اعتراض به سیاستهای حکومتی ادامه میدهند. او به عنوان یکی از چهرههای برجسته در میان فعالان سیاسی، بر اهمیت مبارزه برای حقوق بشر و آزادیهای مدنی تأکید دارد. با وجود محکومیتها و فشارهای مداوم، او همچنان در تلاش است تا صدای خود را به گوش جامعه و جامعه بینالمللی برساند. او به منابع مورد اعتماد توانا درباره مخاطره صدور حکم اعدام برای اکبر غفاری گفته است: «ببینید! من چیزی برای از دست دادن ندارم. برام مهم نیست چی برام پیش بیاد فقط میخوام کمکش کنم که اعدام نشه. دوستم پوریا ناصریخواه رو ۹۸ پرپرکردن؛ دوستم علی سیدی چهلمش تازه درومده. حالا این آقا [اکبر غفاری] داره بخاطر کمک کردن به من زخمی اعدام میشه. خواهش میکنم کمک کنید.» این جملات که حکایت از روحیه انساندوستانه و مبارز قدیرزاده میکند، در اعتراض به صدور حکم اعدام برای اکبر غفاری نوشته شده که درب منزل خود را برای پناه دادن به زخمیهای انقلاب ۱۴۰۱ باز کرده بود.
وضعیت کنونی
در حال حاضر (تابستان ۱۴۰۳)، وحید قدیرزاده همچنان در زندان اوین به سر میبرد و محکومیت پنج ساله خود را تحمل میکند. وضعیت او نشاندهنده شرایط سختی است که بسیاری از فعالان سیاسی در ایران با آن مواجه هستند. مقاومت او و دیگر فعالان در برابر سرکوبهای حکومتی نشان از تعهد و پایبندی آنها به ارزشهای دموکراتیک و حقوق بشر دارد.