وطن، سقف بالای سر مردمانی است که با هم میزیند. اما این سقف چه وقت امن است و ترسی از فروریختنش نیست؟ وقتی بر مناسبات انسانی جهان مدرن بنا شده باشد و زیر سایه آن، همه از حقوق و کرامت و آزادی بهرهمند باشند. وگرنه وطن برای همه ساکنان یک سرزمین مشترک، خانه امن و آسایش نخواهد بود.
ایران در تاریخ معاصر فراز و نشیبهای زیادی از سر گذرانده است. از دوران مشروطیت تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، چهرههای بسیاری در عرصه سیاست و فرهنگ این سرزمین کوشیدند رنگ نو به چهره ایران بزنند و پیامآور تجدد و رواداری باشند. تجددخواهی نه به معنی شیفتگی به امر نو، بلکه کوششی برای بازاندیشی در نسبت انسان با قدرت، سنت، دین، قانون و دیگری. رواداری نیز افزون بر مدارا با کسی که شبیه ما نیست نمیدهد، یعنی پذیرفتن این حقیقت که هیچ فرد یا گروهی حق ندارد وطن را به اندازه باور و نگاه خود کوچک کند.
این پرونده گفتوشنود با عنوان «زیر سقف یک وطن» در دو فصل به سرگذشت و دستاوردهای چند چهره تجددخواه و روادار نگاهی کوتاه میاندازد. در فصل نخست به چهار چهره تجددخواه میپردازیم که کوشیدند غبار کهنگی و تعصب را از وطن بزدایند و پرسشگری و اندیشیدن را در نظر ایرانیان جایگزین خشکاندیشی و تنگنظری کنند. فصل دوم نیز به پنج چهره مداراجو اختصاص دارد که هر یک میتواند الگویی از رواداری و پذیرش دیگری برای ایرانیان باشد.
این چهرهها با همه تفاوتهای فکری و تاریخیشان ما را به یک افق مشترک فرامیخوانند: وطنی همساز با دنیای جدید که در آن آزادی وجدان، کرامت انسان و حق متفاوتبودن، نه امتیاز گروهی خاص، بلکه حق همگان باشد. بهویژه امروز که ایران گرفتار اهریمنی آزادیستیز و انیرانی است، درنگ در دستاوردهای این چهرهها میتواند راهنمای گامهای ما برای ساختن آینده ایران باشد.
کتابچه «زیر سقف یک وطن» را به رایگان دانلود کنید و بخوانید!