حسن روحانی در دیدار روز شنبه – ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ – با «فعالان سیاسی» از دو جناح «اصلاحطلب» و «اصولگرا»، به شرایط بسیار سخت جمهوری اسلامی در موقعیت فعلی اشاره کرد و فشارهای «دشمنان» را «يک جنگ تمامعیار و بیسابقه در تاریخ انقلاباسلامی» دانست. او از فعالان سیاسی خواست که به عنوان «نیروهای انقلاب» در این شرایط اتحاد خود را حفظ کنند.
رییس جمهوری اسلامی برای ترسیم شرایط سخت نظام جمهوریاسلامی، فضا را اینگونه تصویر کرد: «امروز نمیتوان گفت که شرایط از دوران جنگ تحمیلی بهتر یا بدتر است اما ما در زمان جنگ مشکل بانک، فروش نفت و واردات و صادرات نداشتیم و تنها تحریم ما، تحریم خرید سلاح بود». روحانی تاکید کرد که این مشکلات در حوزههای پتروشیمی و فولاد نیز نمود و بروز دارد.
اذعان روحانی به نارضایتی مردمی
حسن روحانی به صورت تلویحی به نارضایتی گسترده مردمی از حکومت جمهوریاسلامی نیز اشاره کرد. از جمله او به مقطع جنگ ایران و عراق اشاره کرد و گفت: « در جنگ تحمیلی تقریباً مردم اتفاق نظر داشتند که دولت مقصر مشکلات نیست، بلکه صدام به کشور تجاوز و جنگ را آغاز کرده بود و چون مردم در این زمینه اتفاق نظر داشتند، شرایط نه ایدهآل بلکه نسبتاً خوب بود و مردم برای حل مشکلات کمک میکردند. امروز هم باید با همان اتفاق نظر و ایجاد همدلی و وفاق شرایط را اداره کنیم و تسلیم نشویم»
به نظر میرسد این سخن روحانی و اشاره او به اتفاقنظر مردم با دولت در مقطع جنگ، اشارهای تلویحی به این نکته است که در این مقطع از عمر نظام جمهوریاسلامی چنین رضایتی وجود ندارد. این ظن خصوصا زمانی تقویت میشود که بدانیم روحانی در همین جلسه و در پاسخ به اظهارات یکی از فعالان، مشکل مردم را صرفا اقتصادی ندانست و گفت: «مردم مشکل اقتصادی هم دارند، اما تنها مشکل آنها اقتصادی نیست؛ لذا همه جوانب را باید مورد توجه قرار دهیم».
از دیماه ۹۶ به صورت آشکارا شعار مردم رنگ و بوی سیاسی تندی دارد
حسن روحانی پیش از این و در جریان اعتراضات دیماه ۹۶ نیز گفته بود مشکل مردم فقط وضعیت اقتصادی نیست و آنها به «فساد و عدمشفافیت» نیز معترض هستند. رویکردی مصادرهجویانه از اعتراضات مردمی برای فشارآوردن بر سپاه پاسداران و قوه قضاییه که به عنوان دو نهاد رقیب جایگاه ریاست جمهوری شناخته میشوند.
دولت تدارکاتچی؟
نکته دیگری که در سخنان روز شنبه حسن روحانی جلبتوجه میکرد، اذعان او به اختیارات اندک دولتی بود. او از فعالان سیاسی اصلاحطلب و اصولگرای حاضر در نشست خواست که وقتی مطالبهای از دولت مطرح میشود به این دقت کنند که در آن حوزه موردنظر دولت از چه میزان اختیار برخوردار است.
روحانی در توضیح این نکته گفت: «وقتی از دولت سوال و مطالبهای میشود باید از طرف دیگر بررسی شود که دولت چه مقدار در حوزههای مورد سوال دارای اختیار بوده است به طور مثال اگر در خصوص سیاست خارجی، فرهنگ و یا فضای مجازی از دولت سوال و مطالبهای میشود، باید ببینیم که دولت چقدر در این حوزهها اختیار دارد. باید در حد توان و در حوزه اختیارات رئیس جمهور از دولت مطالبه داشت».
این سخنان روحانی یادآور سخنان «محمد خاتمی» رییس جمهوری اسبق جمهوریاسلامی است که در ماههای پایانی دور دوم ریاست جمهوری، حدود فعلی اختیارات قانونی رییس جمهور را در حد یک «تدارکاتچی» دانسته بود. در شهریور ۱۳۸۱ خاتمی برای بسط اختیارات رییس جمهور لایحه «تبیین حدود وظایف و اختیارات رییس جمهور» را به مجلس ششم عرضه کرد. لایحه به سرعت در مجلس اصلاحطلب تصویب شد اما در شورای نگهبان با آن با شدت و حدت مخالفت شد و خاتمی با اینکه گفته بود مخالفت با این لایحه را تحمل نخواهد کرد سرانجام در نامهای در فروردین ۸۳ به «مهدی کروبی» – ریاست وقت مجلس شورای اسلامی – این لایحه را پس گرفت.